De kogel is door de kerk: Michael gaat doubleren. We weten nog niet of hij de havo gaat overdoen, of dat we de druk er helemáál afhalen en hij naar mavo 3 gaat. De keuze viel zwaar, en de teleurstelling was er, vooral bij hem. Maar we zagen als ouders al maanden dat het simpelweg niet goed met hem ging. Hij gleed langzaam door onze vingers. Natuurlijk, de overgang van havo 2 naar havo 3 is onderwijskundig berucht. Het is een enorme, zware stap qua lesstof. Maar als ik heel eerlijk ben: de boeken en de proefwerken zijn niet de échte reden dat hij is vastgelopen. Het is alles eromheen. Het pesten, de ronduit lelijke roddels die als een lopend vuurtje door de wandelgangen en eindeloze app-groepen gaan, en een bizarre, toxische sociale druk waar wij als ouders vroeger écht geen idee van hadden.
Van alto’s en gabbers naar identiteit als trend
Als ik terugkijk op onze eigen tijd op de middelbare school, besef ik pas hoe simpel het eigenlijk was. Je had de alto’s, de gabbers, de skaters en de kakkers. Dat draaide vooral om de buitenkant: droeg je kisten of Nike Air Max? Luisterde je naar Nirvana of hardcore? Had je je haar in een middenscheiding of vol in de gel? Je sloot je aan bij een groepje, maar je veranderde niet in de kern wie je wás. De jeugd van nu zit in een compleet andere, veel zwaardere realiteit. Het gaat niet meer over een kledingstijl; het gaat over hoe je je identificeert. En erger nog: identiteit is een trend geworden. Op platforms als TikTok en Discord, en vervolgens op het schoolplein, vliegen termen als Furry’s, Therians en Femboys je om de oren.
En het gaat zó ontzettend ver. Femboy zijn (waarbij jongens zich extreem vrouwelijk kleden en gedragen) is voor velen geen oprechte uiting meer van wie ze van binnen zijn, het wordt neergezet als een online trend waar je aan mee móét doen om ‘cool’, ‘anders’ of ‘speciaal’ te zijn. Jongeren identificeren zich als Therian en geloven oprecht dat ze een dier in een mensenlichaam zijn. Waar het voor Michael in eerste instantie gewoon een toffe, creatieve uitlaatklep was om een eigen Furry-karakter te tekenen en ontwerpen, kwam hij er al snel achter dat dit geen onschuldige hobby is. Er zit een enorme, dwingende cultuur en een waslijst aan ongeschreven regels achter.
Gewoon jezelf zijn is niet meer goed genoeg
En begrijp me niet verkeerd: ik heb er absoluut geen enkel probleem mee als een tiener zich daadwerkelijk zo identificeert. Als die gevoelens diep vanuit je eigen kern komen en het écht is wie je bent, dan mag je daar wat mij betreft de volle 100% voor gaan en daar trots op zijn. Maar waar het nu misgaat, is dat identiteit iets is geworden wat je van buitenaf wordt opgelegd. Het ontstaat vaak niet meer uit een oprechte, innerlijke zoektocht, maar uit de dwang dat je je móét identificeren als ‘iets’ om überhaupt mee te tellen.
Terwijl: gewoon jezelf zijn – uniek, zoekende, zonder extreem label en zonder in een specifiek hokje te passen – is toch óók je identiteit vinden?
Verdrinken in de groepsdruk
De groepsdruk in deze werelden is ongekend en soms meedogenloos. Doe je niet exact mee met de extreme regels van zo’n subcultuur? Weiger je om je complete identiteit aan te passen aan de waan van de dag? Dan hoor je er simpelweg niet meer bij en word je zonder pardon buitengesloten of online kapotgemaakt.
Michael voelde zich in deze extremen verre van thuis. Hij is gewoon Michael. Maar de drang om erbij te horen is op die leeftijd zo allesoverheersend, dat hij langzaam toch die werelden in werd getrokken. En terwijl hij probeerde mee te doen met dingen die totaal niet bij hem pasten, zagen wij hoe hij steeds meer van zichzelf verloor. Hij raakte verstrikt in een web van verwachtingen waar hij helemaal niet in wilde zitten.
De druppel: “Ik kan niet meer mee in deze maatschappij”
Vorig jaar zat hij in een klas waar de dynamiek al ontzettend zwaar was. De focus lag toen enorm op het zorgen maken om elkaar, omdat er onder de kinderen voornamelijk sprake was van een trend rondom zelfbeschadiging. En nu, een jaar later, zat hij wéér in een compleet andere, allesverslindende wereld vol verwachtingen en labels. Tot de emmer overliep. Hij kreeg een uitbarsting en brak. Hij gaf letterlijk en huilend aan dat hij niet meer mee kan in deze maatschappij. Niet meer in deze generatie. Niet meer met die extreme sociale druk, en al helemáál niet meer in deze klas. Als je kind dat uit de grond van zijn hart tegen je zegt, dan breekt er iets in je als ouder. Op dat moment doet een overgangsrapport, een onvoldoende voor wiskunde of het niveau op zijn diploma er ineens helemaal niet meer toe. Je wil maar één ding: je kind redden.
De vluchtroute (en de consequenties)
We wisten na die uitbarsting één ding zeker: we moeten hem hier zo snel mogelijk uithalen. We willen onze jongen terug. De jongen die gewoon zichzelf mag zijn, zonder dat hij verplicht een ingewikkeld label op zijn voorhoofd moet plakken om bestaansrecht te hebben op het schoolplein. Maar zo’n keuze maak je niet zonder consequenties. De mentale impact van de afgelopen maanden is enorm, en ja, dat is ook hard terug te zien in zijn cijfers. Hij heeft simpelweg de ruimte in zijn hoofd niet meer gehad om te leren. Daarom is doubleren nu de enige juiste stap. We zien het niet als falen. We zien het als een noodzakelijke pauzeknop.
Of het volgend jaar havo wordt of mavo 3, dat zien we dan wel weer. Eerst moet die loodzware sociale rugzak af. We gaan de druk er volledig afhalen, hem uit deze toxische omgeving trekken, en hem eindelijk weer de ruimte geven om gewoon even adem te halen. Om weer even gewoon tiener te mogen zijn.
Lees ook:
👉 De Corona-puber: Waarom leren en plannen nu ineens zo’n strijd is
👉 Leven jouw kinderen ook op Discord? Mijn eerlijke gids voor ouders
