Geld is voor kinderen best een mysterieus ding. Ze zien dat je met een pinpas of telefoon betaalt en hebben het gevoel dat alles gewoon uit de winkel komt aanwaaien. Tot ze zelf zakgeld krijgen. Dan ontdekken ze ineens dat geld ook op kan raken.
Bij ons thuis zie ik dat iedere week weer. Michael (16) en Luna (14) krijgen allebei zakgeld en kleedgeld, maar hoe ze ermee omgaan verschilt he-le-maal. En eerlijk, dat vind ik stiekem wel het mooiste bewijs dat ieder kind zijn eigen karakter heeft. Waar de één moeiteloos maanden kan sparen, geeft de ander het liefst meteen alles uit aan iets waar hij of zij blij van wordt.
Precies daarom vind ik het belangrijk dat kinderen al vroeg leren omgaan met geld. Niet omdat ze het meteen perfect moeten doen, maar omdat ze de ruimte moeten krijgen om te oefenen. Fouten maken hoort er wat mij betreft gewoon bij, ook bij mij trouwens. In dit artikel deel ik hoe wij het thuis aanpakken, wat ik er zelf van heb geleerd en wat het Nibud adviseert over zakgeld en kleedgeld.
Hoe ik zelf met zakgeld ben opgegroeid
Als ik terugdenk aan mijn eigen jeugd, kreeg ik vanaf mijn zevende zakgeld. Hoeveel precies weet ik eerlijk gezegd niet meer, het waren nog guldens en het ging om een paar gulden per week. Wat ik me wél goed herinner, is dat ik altijd iets extra’s kon bijverdienen. Bij mijn oma, oom of tante was er regelmatig een klusje te doen, en daar kreeg ik dan een kleine vergoeding voor. Zo leerde ik al jong dat geld niet alleen wordt gegeven, maar ook verdiend kan worden. Die gedachte is me eigenlijk altijd bijgebleven.
Wanneer begin je met zakgeld?
Volgens het Nibud bestaat er geen perfecte startleeftijd. Wel geven ze aan dat veel ouders beginnen rond de leeftijd van zes tot acht jaar, omdat kinderen dan steeds beter begrijpen dat geld waarde heeft en dat je keuzes moet maken. Zelf vind ik ongeveer acht jaar een mooi moment. Kinderen worden dan zelfstandiger, zien speelgoed, games of snoep waar ze voor willen sparen, en snappen steeds beter dat je niet alles tegelijk kunt kopen.
Wij begonnen ooit heel klein: eerst kregen Michael en Luna één euro per week, later werd dat €2,50. Naarmate ze ouder werden, groeide dat bedrag rustig mee. Inmiddels krijgen ze allebei €50 zakgeld per maand. Dat klinkt misschien als veel, maar alles is ook een stuk duurder geworden dan een paar jaar terug. Waar je vroeger met twintig euro nog best wat kon kopen, is dat nu heel anders.
Hoeveel zakgeld geef je eigenlijk?
Het Nibud benadrukt dat er geen goed of fout bedrag bestaat. Het hangt af van wat een kind zelf moet betalen, de leeftijd, en wat je als gezin kunt missen. Voor tieners hanteren ze ongeveer deze richtbedragen:
| Leeftijd | Richtbedrag per maand* |
|---|---|
| 12 jaar | €20 – €22 |
| 13 jaar | €20 – €25 |
| 14 jaar | €25 – €32 |
| 15 jaar | €25 – €35 |
| 16 jaar | €25 – €43 |
| 17 jaar | €25 – €40 |
| 18 jaar | €40 – €50 |
*Bron: Nibud. De bedragen zijn richtlijnen en kunnen wijzigen.
Laat je hier vooral niet gek door maken. Iedere situatie is anders: sommige kinderen betalen alleen hun snoep en cadeautjes van hun zakgeld, terwijl anderen ook cadeaus, uitjes of verzorgingsproducten zelf betalen.
Twee kinderen, twee totaal verschillende spaarders
Wat ik misschien wel het leukste vind, is zien hoe verschillend Michael en Luna met geld omgaan. Michael is een echte spaarder. Hij geeft niet snel geld uit en denkt eerst goed na als hij iets wil hebben. Meestal spaart hij rustig door tot hij genoeg heeft voor een game of iets nieuws voor zijn gitaar.
Luna is precies het tegenovergestelde. Ze is dol op K-pop, en nieuwe albums of merchandise zijn ontzettend verleidelijk. Het gebeurt regelmatig dat haar zakgeld al in de eerste week van de maand zo goed als op is. En weet je? Dat vind ik helemaal niet erg. Sterker nog, ik denk dat ze daar juist veel van leert.
Waarom ik haar geen extra geld geef
Als Luna haar geld al heeft uitgegeven, krijgt ze van mij geen voorschot op de volgende maand. Niet omdat ik streng wil zijn, maar omdat ik vind dat kinderen moeten ervaren dat geld niet oneindig is. Als je alles meteen uitgeeft, kun je later in de maand niet ineens nog iets anders kopen. Dat is soms jammer, en soms zelfs een beetje frustrerend voor haar. Maar juist dat gevoel zorgt ervoor dat ze de volgende keer misschien net iets langer nadenkt voordat ze haar geld uitgeeft.
Natuurlijk ben ik ook gewoon moeder. Er zijn genoeg momenten waarop ik spontaan iets voor haar koop, niet omdat haar geld op is, maar gewoon omdat ik haar wil verrassen. Dat is voor mij iets heel anders dan steeds financieel bijspringen zodra ze krap zit.
Open praten over geld
Iets wat wij thuis bewust doen, is praten over geld. Niet elke dag, maar wel zodra daar aanleiding voor is. Soms merk ik dat de kinderen denken dat alles vanzelf geregeld wordt, dat een dagje uit, nieuwe schoenen of boodschappen er gewoon “zijn”. Op zulke momenten vertel ik best eerlijk wat iets kost. Niet om ze zorgen te geven of een schuldgevoel aan te praten, maar zodat ze begrijpen dat geld niet vanzelf op je rekening verschijnt. Ik merk dat zulke gesprekken veel meer indruk maken dan alleen zeggen dat iets “duur” is.
Wat ik zelf heb geleerd
Ook ik heb fouten gemaakt. Er zijn periodes geweest waarin ik dacht dat ik aan het einde van de maand nog wel geld over zou houden, tot alle rekeningen binnenkwamen en bleek dat iets toch veel duurder was dan ik had ingeschat. Daar voelde ik me best schuldig over. Gelukkig heb ik er ook veel van geleerd: ik plan beter, spaar meer en kijk tegenwoordig eerst wat ik kan uitgeven voordat ik iets koop. Precies dat probeer ik ook aan Michael en Luna mee te geven.
Sparen wordt leuk met spaarpotjes
Wat hier thuis ontzettend goed werkt, is dat Michael en Luna allebei een eigen rekening bij BUUT hebben, waarop ze verschillende spaarpotjes kunnen aanmaken. Dat klinkt simpel, maar het maakt sparen een stuk overzichtelijker. Michael spaart bijvoorbeeld voor een nieuwe game of iets voor zijn gitaar, Luna maakt een potje voor een nieuw K-popalbum of merchandise. Doordat ze precies zien hoeveel ze al gespaard hebben en hoeveel ze nog nodig hebben, wordt sparen ineens veel concreter. En dat motiveert enorm.
Kleedgeld: een mooie volgende stap
Naast zakgeld krijgen Michael en Luna ook kleedgeld: €150 per kwartaal. Daar maken we duidelijke afspraken over, al ben ik ook weer niet heel streng. Hebben ze echt nieuwe schoenen nodig, of is er iets anders noodzakelijk? Dan koop ik dat vaak gewoon nog erbij. Voor mij draait kleedgeld namelijk niet om alles volledig loslaten, maar om leren kiezen. Wil je die ene dure trui? Dan betekent dat misschien dat er minder overblijft voor iets anders. Dat zijn waardevolle lessen die ze later ook nodig hebben.
Zijn kinderen tegenwoordig gevoeliger voor verleidingen?
Ik denk dat kinderen tegenwoordig veel meer verleid worden om geld uit te geven. Social media, influencers, games en webshops maken het ontzettend makkelijk. Toch merk ik dat bij mijn eigen kinderen niet eens zo sterk. Hun uitgaven worden vooral bepaald door hun hobby’s: Luna kijkt uit naar nieuwe K-popalbums, Michael spaart liever voor games of iets voor zijn gitaar. Dat laat ook mooi zien dat ieder kind anders is.
Mijn belangrijkste tip aan andere ouders
Als ik één tip mag geven, is het deze: kijk niet alleen naar wat andere ouders geven, maar ook naar wat je zelf kunt missen én wat dingen tegenwoordig kosten. Alles is duurder geworden, en een bedrag dat vijf of tien jaar geleden prima was, hoeft dat nu niet meer te zijn. Dat betekent niet dat je meteen veel meer moet geven, maar kijk af en toe eens kritisch of het bedrag nog past bij deze tijd. En als je budget het niet toelaat? Dan is €25 per maand ook een mooi bedrag waarmee kinderen kunnen oefenen, keuzes leren maken en zelfs al een beetje kunnen sparen.
Het belangrijkste is uiteindelijk niet hoeveel zakgeld een kind krijgt, maar wat een kind ervan leert.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd geef je zakgeld?
Veel ouders beginnen tussen de zes en acht jaar. Rond die leeftijd begrijpen kinderen beter dat geld niet oneindig is en dat je keuzes moet maken.
Hoeveel zakgeld is normaal?
Dat verschilt per gezin. Het Nibud geeft richtbedragen, maar uiteindelijk bepaal je zelf wat past bij je budget en de afspraken die je maakt.
Is kleedgeld een goed idee?
Ja, zeker voor oudere kinderen. Ze leren daardoor beter budgetteren en nadenken over hun uitgaven. Maak wel duidelijke afspraken over welke kleding ze zelf betalen.
Moet je extra geld geven als het zakgeld op is?
Dat hangt af van je eigen opvoeding. Wij kiezen ervoor om dat meestal niet te doen, zo leren onze kinderen dat geld op kan raken en dat keuzes gevolgen hebben.
Tot slot
Kinderen leren omgaan met geld gebeurt niet in één dag. Ze zullen fouten maken, te veel uitgeven, spijt krijgen van een aankoop, of juist ontdekken hoe leuk het is om ergens naartoe te sparen. En dat is precies de bedoeling. Want uiteindelijk gaat financiële opvoeding niet over euro’s, maar over verantwoordelijkheid, geduld, keuzes maken en begrijpen dat je niet alles meteen hoeft te hebben. Als ze dát meenemen wanneer ze later op zichzelf wonen, dan is dat volgens mij het mooiste rendement van al dat zakgeld.
