Toen ik laatst de bankrekening van Michael bekeek, viel mijn oog op een maandelijkse afschrijving van € 11,99. Eerst dacht ik eerlijk gezegd dat het om een abonnement ging dat ik zelf ooit had afgesloten en vervolgens vergeten was. Pas toen ik beter keek, zag ik dat het om Fortnite Crew ging. Michael bleek dit abonnement al een tijd zelf van zijn zakgeld te betalen. Daar was op zich niets mis mee, want hij wist precies waarvoor hij betaalde en hij vindt Fortnite nog altijd een van zijn favoriete games. Toch zette het me aan het denken. Als wij dit eigenlijk niet meer scherp hadden, hoeveel ouders weten dan wel precies hoeveel hun kinderen aan games uitgeven?
Gamen is tegenwoordig heel anders dan tien of vijftien jaar geleden. Vroeger kocht je een spel, stopte je de disc in de spelcomputer en kon je maanden vooruit. Nu zijn veel populaire games gratis te downloaden, maar verdienen ontwikkelaars hun geld met in-game aankopen, abonnementen en virtuele valuta. Dat klinkt misschien onschuldig, maar juist daardoor is het soms lastig om overzicht te houden. Een paar euro voor V-Bucks, af en toe wat Robux en een abonnement dat automatisch wordt verlengd lijken afzonderlijk geen grote bedragen, maar samen kunnen ze ongemerkt behoorlijk oplopen.
Bij ons thuis ging het overigens niet alleen over Fortnite. Luna speelde een tijd veel Roblox en kreeg van ons af en toe Roblox Premium cadeau. Dat was een bewuste keuze en geen abonnement dat ongemerkt doorliep, maar het liet me wel zien hoeveel verschillende manieren er inmiddels zijn waarop kinderen geld kunnen uitgeven tijdens het gamen. Daarom besloot ik me eens echt in dit onderwerp te verdiepen.
Hoeveel geven kinderen eigenlijk uit aan games?
Er is geen vast bedrag dat kinderen gemiddeld aan games uitgeven. Dat hangt af van hun leeftijd, hoeveel zakgeld ze krijgen en welke games ze spelen. Toch blijkt uit verschillende onderzoeken dat steeds meer kinderen geld uitgeven aan digitale aankopen. Daarbij gaat het allang niet meer alleen om het kopen van een spel, maar vooral om extra content binnen een game.
Uit een Nederlands onderzoek onder ruim 92.000 scholieren bleek zelfs dat de meerderheid van de jongeren die geld uitgeeft aan games daar achteraf weleens spijt van heeft. Dat betekent natuurlijk niet dat gamen slecht is, maar het laat wel zien dat veel kinderen de gevolgen van kleine aankopen onderschatten. Zeker wanneer je niet met euro’s betaalt, maar met V-Bucks, Robux of andere virtuele munten, voelt geld ineens veel minder tastbaar.
Dat herken ik eigenlijk ook wel. Toen Michael vertelde dat Fortnite Crew bijna twaalf euro per maand kostte, wist hij precies wat hij ervoor kreeg. Maar toen we samen uitrekenden wat dat op jaarbasis betekent, moest hij toch even nadenken. Bijna € 144 per jaar klinkt ineens heel anders dan € 11,99 per maand.
Waarom zijn in-game aankopen zo verleidelijk?
Games zijn slimmer geworden dan ooit. Niet alleen qua graphics, maar ook in de manier waarop ze spelers betrokken houden. Nieuwe outfits, exclusieve beloningen, tijdelijke aanbiedingen en seizoenspassen zorgen ervoor dat er altijd wel iets nieuws te ontdekken valt. Dat maakt gamen leuk, maar het zorgt er ook voor dat kinderen sneller geneigd zijn iets te kopen.
Daar komt nog bij dat veel aankopen niet rechtstreeks in euro’s worden gedaan. Eerst koop je bijvoorbeeld V-Bucks voor Fortnite of Robux voor Roblox. Vervolgens betaal je daarmee voor een skin, een emote of een andere digitale aankoop. Omdat je niet letterlijk ziet dat er euro’s van je rekening verdwijnen, voelt het vaak alsof je met speelgeld betaalt. Dat is precies waarom veel kinderen – en eerlijk gezegd ook veel volwassenen – minder bewust met dit soort uitgaven omgaan.
Ook abonnementen maken het aantrekkelijk. Fortnite Crew geeft iedere maand nieuwe voordelen, Roblox Premium levert maandelijks Robux op en ook andere games werken steeds vaker met een maandelijks lidmaatschap. Het voordeel is dat spelers iedere maand iets nieuws krijgen, maar het nadeel is dat zo’n abonnement automatisch wordt verlengd wanneer je het niet zelf opzegt.
Welke game-uitgaven komen het vaakst voor?
Toen ik me erin ging verdiepen, kwam ik erachter dat de meeste uitgaven eigenlijk in vier categorieën vallen.
1. Game-abonnementen
Fortnite Crew is daar een goed voorbeeld van. Voor € 11,99 per maand krijgen spelers onder meer de Battle Pass, een exclusieve outfit en iedere maand V-Bucks. Ook Roblox Premium, Xbox Game Pass, PlayStation Plus en Nintendo Switch Online werken volgens hetzelfde principe. Je betaalt maandelijks of jaarlijks voor extra voordelen en het abonnement loopt automatisch door totdat je het opzegt.
2. Virtuele valuta
Bijna iedere populaire game heeft tegenwoordig een eigen digitale munt. Fortnite gebruikt V-Bucks, Roblox werkt met Robux, EA Sports FC heeft FC Points en Minecraft gebruikt Minecoins. Met die munten kopen spelers vervolgens weer nieuwe content binnen het spel. Daardoor lijkt een aankoop van 1.000 V-Bucks vaak minder groot dan wanneer er gewoon € 8,99 in beeld zou staan.
3. Battle Passes
Veel games werken tegenwoordig met een Battle Pass of Season Pass. Daarmee kunnen spelers tijdens een seizoen extra beloningen vrijspelen. Op zichzelf is zo’n Battle Pass vaak niet heel duur, maar wanneer een kind ieder nieuw seizoen opnieuw betaalt, lopen de kosten gedurende een jaar toch behoorlijk op.
4. Losse skins en bundels
Misschien wel de meest verleidelijke uitgaven zijn losse skins, emotes en bundels. Waar een eenvoudige skin soms nog een paar euro kost, betaal je voor populaire of exclusieve bundels al snel tussen de €15 en €25. Sommige samenwerkingen met bekende films, superhelden of artiesten zijn zelfs nog duurder. Omdat er regelmatig nieuwe collecties verschijnen en veel aanbiedingen maar tijdelijk beschikbaar zijn, ontstaat al snel het gevoel dat je iets mist als je niet direct toeslaat. Juist daardoor kunnen de kosten ongemerkt oplopen, zeker wanneer een kind vaker een nieuwe skin of bundel wil kopen.
Hoe ontstaan onverwachte gamekosten?
Hoewel Michael zijn abonnement bewust had afgesloten, besefte ik tijdens mijn zoektocht dat het ook heel anders kan lopen. Regelmatig verschijnen er verhalen van ouders die ineens tientallen of zelfs honderden euro’s aan afschrijvingen zien. Vaak denken mensen dan meteen dat een kind stiekem iets heeft gedaan, maar in de praktijk ligt het meestal genuanceerder.
Een veelvoorkomende oorzaak is een gekoppelde betaalmethode. Heb je ooit een creditcard, PayPal-account of bankpas aan je PlayStation, Xbox, Nintendo Switch, iPhone of Android-toestel gekoppeld, dan is een aankoop vaak binnen een paar seconden geregeld. Zeker als er geen wachtwoord of pincode meer gevraagd wordt, is de drempel om iets te kopen heel laag.
Ook automatische verlengingen spelen een grote rol. Een abonnement als Fortnite Crew, Roblox Premium, PlayStation Plus of Xbox Game Pass stopt niet vanzelf. Ben je er niet bewust mee bezig, dan betaal je maanden later nog steeds voor een dienst die misschien nauwelijks meer gebruikt wordt. Dat geldt overigens niet alleen voor kinderen; ik denk dat bijna iedereen weleens een abonnement heeft gehad dat ongemerkt bleef doorlopen.
Zo voorkom je onverwachte uitgaven aan games
Na mijn zoektocht heb ik ook meteen gekeken hoe onze apparaten zijn ingesteld. Dat bleek helemaal geen slecht idee, want veel instellingen zijn standaard gericht op gebruiksgemak en niet per se op het voorkomen van aankopen.
Controleer daarom eerst welke betaalmethode aan de spelcomputer of telefoon is gekoppeld. Gebruik je die eigenlijk nooit, verwijder hem dan. Zo voorkom je dat een aankoop met één druk op de knop wordt afgerond.
Maak daarnaast gebruik van ouderlijk toezicht. Op PlayStation, Xbox en Nintendo Switch kun je instellen dat aankopen eerst moeten worden goedgekeurd of dat er een wachtwoord nodig is voordat er geld wordt uitgegeven. Ook op een iPhone, iPad of Android-telefoon kun je instellen dat iedere aankoop eerst moet worden bevestigd.
Persoonlijk vind ik een tegoedkaart vaak een prettig alternatief. In plaats van een creditcard te koppelen, kun je een PlayStation-, Xbox-, Nintendo- of Roblox-tegoedkaart kopen. Is het tegoed op, dan kan er ook niets extra’s worden uitgegeven. Dat geeft kinderen bovendien een duidelijk budget, waardoor ze beter leren keuzes te maken.
Misschien wel de belangrijkste tip is om af en toe samen naar de uitgaven te kijken. Niet omdat je je kind wilt controleren, maar omdat het een mooi moment is om over geld te praten. Hoeveel geef je eigenlijk uit aan gamen? Vind je dat het waard? En wat betekent dat voor de rest van je zakgeld? Dat soort gesprekken leveren uiteindelijk veel meer op dan simpelweg alles verbieden.
Gamen mag best geld kosten
Tijdens mijn zoektocht kwam ik erachter dat ik eigenlijk helemaal niet tegen in-game aankopen ben. Kinderen geven nu eenmaal geld uit aan hun hobby’s. De één koopt voetbalplaatjes, de ander spaart voor Lego en weer een ander kiest ervoor om een game-abonnement af te sluiten. Daar is op zichzelf niets mis mee, zolang ze begrijpen waar hun geld naartoe gaat.
Michael heeft ervoor gekozen om Fortnite Crew van zijn eigen zakgeld te betalen. Dat mag van ons ook gewoon blijven. Het verschil is alleen dat we er nu bewuster mee omgaan. We weten dat het abonnement loopt, praten af en toe over zijn uitgaven en kijken samen of hij het nog steeds de moeite waard vindt. Juist dat gesprek vind ik uiteindelijk veel belangrijker dan die twaalf euro per maand.
Ik denk dat veel ouders zichzelf zullen herkennen in dit onderwerp. Niet omdat hun kind ineens honderden euro’s heeft uitgegeven, maar omdat de wereld van games de afgelopen jaren ontzettend is veranderd. In-game aankopen, Battle Passes, abonnementen en virtuele valuta horen er inmiddels gewoon bij. Door je daar als ouder een beetje in te verdiepen, voorkom je niet alleen onverwachte kosten, maar help je je kind ook om stap voor stap bewuster met geld om te gaan.
Veelgestelde vragen over game-uitgaven
Hoe voorkom ik dat mijn kind geld uitgeeft aan games?
Controleer of er een betaalmethode aan de spelcomputer of telefoon is gekoppeld, stel een wachtwoord of pincode in voor aankopen en maak gebruik van ouderlijk toezicht. Zo voorkom je dat er zonder toestemming geld wordt uitgegeven.
Is Fortnite Crew iedere maand opzegbaar?
Ja. Fortnite Crew is een maandelijks abonnement dat automatisch wordt verlengd. Je kunt het op ieder moment opzeggen. De voordelen blijven meestal beschikbaar tot het einde van de betaalde periode.
Wat is het verschil tussen Roblox Premium en Robux?
Roblox Premium is een abonnement waarmee spelers onder andere iedere maand Robux ontvangen en extra voordelen krijgen. Robux zijn de virtuele munten waarmee aankopen binnen Roblox worden gedaan.
Zijn in-game aankopen altijd slecht?
Nee. In-game aankopen zijn niet per definitie een probleem. Net als bij andere hobby’s gaat het vooral om duidelijke afspraken, een passend budget en inzicht in de kosten. Wanneer kinderen leren dat ook digitale aankopen met echt geld worden betaald, ontwikkelen ze vaak vanzelf meer financieel bewustzijn. Althans dat hoop ik, meer dan wat we nu doen door ze uit te leggen hoe het werkt, en inzicht te geven kunnen we denk ik niet doen. En hopelijk blijven ze daarin ook de juiste keuzes voor zichzelf maken.
