Wat heb je naast een muis en toetsenbord nog meer nodig rondom je computer? Voor mij is dat al jaren een Stream Deck. Dit compacte bedieningspaneel staat vol transparante knoppen met daaronder kleine schermpjes, die je zelf kunt voorzien van een pictogram en functie. Daarmee kun je bijvoorbeeld programma’s starten, sneltoetsen uitvoeren of functies bedienen die je normaal via verschillende menu’s moet opzoeken.
Vooral tijdens het gamen komt zo’n Stream Deck goed van pas. In games als Microsoft Flight Simulator, Elite Dangerous, Star Citizen en Farming Simulator zijn er zoveel functies dat een toetsenbord al snel tekortschiet. Ook tijdens het monteren van video’s kan een Stream Deck flink wat muisklikken besparen. En wie games streamt, kan er bijvoorbeeld scènes mee wisselen, een stream starten of stoppen en geluidseffecten afspelen.
De Stream Deck is inmiddels zelfs op televisie te zien. In Clarkson’s Farm wordt het paneel bijvoorbeeld gebruikt om met een druk op de knop een ander beeld op het scherm te tonen of een drone op de boerderij een opdracht geven. Voor wie er eenmaal aan gewend is, kan het apparaat dan ook al snel een vaste plek op het bureau krijgen.
Elgato stuurde ons de nieuwste Stream Deck + XL toe voor deze review. Met een flink aantal extra knoppen ten opzichte van kleinere modellen rijst de vraag: zijn meer knoppen ook daadwerkelijk beter? We hebben de Stream Deck + XL uitgebreid getest en bekijken wat je allemaal met dit bedieningspaneel kunt doen.
De Elgato Stream Deck + XL
De Stream Deck + XL is een flink apparaat. Het paneel beschikt over 36 programmeerbare knoppen en een langwerpig lcd-scherm met daaronder zes draaiknoppen. Zowel de knoppen als de draaiknoppen zijn naar eigen wens in te stellen. Daarmee kun je bijvoorbeeld je slimme verlichting bedienen, het volume van je computer of stereoset aanpassen of de helderheid van je beeldscherm regelen. Welke functies je toevoegt, hangt vooral af van je eigen workflow.
De knoppen zijn bovendien niet alleen handig om functies uit te voeren. De schermpjes kunnen ook informatie tonen. Zo gebruik ik ze om de temperatuur van verschillende onderdelen in mijn pc in de gaten te houden. Ook kan ik zien welke applicaties de meeste systeembronnen gebruiken en krijg ik informatie over het weer. Dat soort informatie staat daardoor continu in beeld, zonder dat ik daarvoor eerst een programma hoef te openen. Eenmaal gewend aan die extra informatie, valt het meteen op als het schermpje een keer niet beschikbaar is.
Wie waarde hecht aan een leeg en rustig bureau, moet wel rekening houden met het formaat. De Stream Deck + XL neemt behoorlijk wat ruimte in beslag. Het apparaat geeft je bureau daardoor al snel de uitstraling van een kleine cockpit. Tegelijkertijd oogt het paneel professioneel en trekt het door het grote aantal knoppen en het lcd-scherm direct de aandacht.
Stream Deck-app
De Stream Deck + XL wordt via de meegeleverde usb-c-kabel op de computer aangesloten. Voordat je het apparaat aansluit, is het verstandig om eerst de Stream Deck-app te installeren. Die software vormt de basis van de Stream Deck en is nodig om de knoppen, draaiknoppen en schermen naar eigen wens in te stellen.
In eerste instantie kan de app wat overweldigend zijn. Waar begin je met het instellen van 36 knoppen en zes draaiknoppen? Elgato helpt daarbij door alvast verschillende functies en profielen klaar te zetten waarmee je kunt experimenteren.
Standaard kun je met de rechter draaiknop tussen verschillende pagina’s binnen de Stream Deck-interface wisselen. Het volledige paneel verandert daarbij als het ware in een reeks tabbladen waar je doorheen kunt bladeren. Op de eerste pagina staat bijvoorbeeld informatie over de computer, zijn verschillende geluiden beschikbaar en kunnen applicaties worden gestart. Op een volgende pagina zijn meerdere audiofuncties te vinden, naast knoppen voor onder meer Google Chrome en Spotify. Een derde pagina bevat opnieuw audio-instellingen, waaronder een functie om het volume van voicechat aan te passen.
Die vooraf ingestelde profielen zijn vooral handig als kennismaking. Je kunt rustig ontdekken welke mogelijkheden de Stream Deck-app biedt, zonder meteen alles zelf te moeten configureren. Vanuit daar is het eenvoudig om functies te vervangen of nieuwe acties toe te voegen die beter aansluiten bij de eigen workflow.
Elgato biedt daarnaast op de website een handleiding voor het instellen en gebruiken van de Stream Deck. Ook zijn er verschillende video’s beschikbaar waarin de mogelijkheden van de software worden uitgelegd.
Oneindig veel functies
Wie meer uit de Stream Deck + XL wil halen, kan de software uitbreiden met plug-ins, profielen, pictogrammen, screensavers en soundboards. In de Marketplace van Elgato is daarvoor veel extra content te vinden.
Plug-ins kun je het beste zien als kleine uitbreidingen voor de Stream Deck. Ze voegen nieuwe acties en koppelingen toe die vervolgens aan een knop of draaiknop kunnen worden toegewezen. Wie bijvoorbeeld slimme verlichting gebruikt, OBS Studio inzet voor het streamen of Spotify vanaf de Stream Deck wil bedienen, kan daarvoor een geschikte plug-in installeren.
Een profiel gaat een stap verder. Daarmee kun je een complete indeling maken met knoppen, mappen en pagina’s voor een specifieke taak. Zo is het mogelijk om een profiel voor gamen te maken, met daarin snelkoppelingen en functies voor een game met veel bediening. Een ander profiel kan gericht zijn op streamen of juist op werken met bijvoorbeeld Microsoft Word. De software kan bovendien automatisch naar een ander profiel overschakelen zodra een bepaalde game of applicatie wordt gestart. Dat maakt het mogelijk om de Stream Deck + XL steeds aan te passen aan de activiteit die op dat moment wordt uitgevoerd.
Pictogrammen en screensavers
De kleine lcd-schermen achter de knoppen kunnen worden voorzien van eigen pictogrammen. Met een icon pack verander je de standaardweergave bijvoorbeeld in een thema dat bij een favoriete game past. Wie liever zelf iets maakt, kan daarvoor gebruikmaken van Elgato’s Key Creator. Een afbeelding kan daar worden omgezet in een pictogram dat vervolgens op de Stream Deck gebruikt kan worden.
Ook screensavers zijn beschikbaar. Die kunnen ervoor zorgen dat het scherm niet continu hetzelfde beeld toont wanneer de Stream Deck langere tijd niet wordt gebruikt. Op de Marketplace zijn verschillende screensavers te vinden.
Een soundboard is vooral interessant voor streamers. Daarmee worden muziekfragmenten, geluidseffecten of andere korte audiobestanden aan knoppen gekoppeld. Tijdens een stream kan een druk op de knop bijvoorbeeld applaus of gelach afspelen.
De kracht van de community
Een van de sterke punten van de Stream Deck + XL is de hoeveelheid ondersteuning vanuit de community. Naast de uitbreidingen die via de officiële Elgato Marketplace beschikbaar zijn, zijn er op internet veel extra plug-ins en hulpmiddelen te vinden. Tijdens de test kwamen we bijvoorbeeld een handige plug-in tegen waarmee snelkoppelingen van geënstalleerde games binnen een handomdraai aan de knoppen kunnen worden gekoppeld en ook automatisch het juiste pictogram van die game kregen.
Daarmee waren alle 36 knoppen zo gevuld. In plaats van door grote gamebibliotheken van bijvoorbeeld Steam of Xbox te zoeken, staan de favoriete games dankzij de bijbehorende pictogrammen direct op het Stream Deck. Een druk op de knop is vervolgens voldoende om een game te starten.
De bediening
Al die functies zijn natuurlijk mooi, maar hoe zit het met de bediening zelf? De Stream Deck + XL is vrij fors, maar de knoppen drukken soepel en voelen degelijk aan. De zes draaiknoppen zijn van metaal en ook het mechanisme eronder voelt professioneel aan. Het doet denken aan een de knoppen van een duur audiopaneel. De draaiknoppen kun je bovendien indrukken, waardoor ze naast draaien ook als knop gebruikt kunnen worden.
In eerste instantie had ik wel het idee dat de Stream Deck + XL vrij gemakkelijk over mijn bureau schoof wanneer ik op de knoppen drukte. Bij het inspecteren van de onderkant bleek al snel waarom. De rubberen voetjes waren nog voorzien van een beschermend laagje folie dat ik niet had verwijderd. Na het verwijderen daarvan staat de Stream Deck + XL stevig op zijn plek. Ook bij het indrukken van de knoppen blijft het apparaat netjes liggen en is er nauwelijks beweging in te krijgen. Leuk feitje is trouwens ook dat het scherm boven de draaiknoppen een touchscreen is. Je kunt daar dus ook knoppen op bedienen of met een veeg over het scherm naar een ander benster schuiven.
In de praktijk
Met 36 knoppen kost het wat tijd om een Stream Deck + XL helemaal naar eigen wens in te richten. Zodra de indeling eenmaal staat, blijkt vooral hoeveel mogelijkheden het extra aantal knoppen biedt. Voor mij is het apparaat inmiddels een onmisbaar onderdeel van mijn werkplek geworden en bijna net zo vanzelfsprekend als de muis en het toetsenbord op mijn bureau. Even een knop indrukken om de verlichting aan of uit te zetten of met een draaiknop de helderheid aanpassen, is een stuk eenvoudiger dan telkens een aparte applicatie of instelling openen.
Met een prijs van €349 is de Stream Deck + XL geen apparaat dat je zomaar aanschaft. Je moet de extra mogelijkheden ook daadwerkelijk gebruiken om de investering te kunnen rechtvaardigen. Wie de mogelijkheden daadwerkelijk benut, krijgt daar veel functies voor terug, maar voor eenvoudige snelkoppelingen is een kleiner model waarschijnlijk logischer.
Een goedkopere kennismaking met het concept is bijvoorbeeld de Stream Deck Neo. Dit model heeft acht knoppen en een kleiner informatiescherm en is daardoor een stuk compacter. Daarmee is het ook een toegankelijkere manier om eerst te ontdekken of een Stream Deck binnen de eigen werkplek of game-opstelling van toegevoegde waarde is.
Conclusie
In eerste instantie vond ik €349 voor een Stream Deck + XL behoorlijk veel geld. Zeker omdat het apparaat op het eerste gezicht vooral een groot bedieningspaneel met veel knoppen lijkt. Na een paar weken gebruik is mijn mening daarover wel veranderd.
De Stream Deck + XL is inmiddels een vast onderdeel van mijn werkplek geworden. Hoe langer ik hem gebruik, hoe meer mogelijkheden ik ontdek. Met een druk op een knop kan ik mijn verlichting bedienen, een programma starten, een game openen of informatie over mijn pc bekijken. Ook de draaiknoppen zijn in de praktijk erg handig voor bijvoorbeeld volume en helderheid van lampen en mijn scherm. Wanneer ik op een andere werkplek zit en de Stream Deck + XL niet kan gebruiken, merk ik pas hoeveel handelingen ik inmiddels via het apparaat uitvoer.
Dat betekent niet dat €349 voor iedereen gerechtvaardigd is. Wie maar een paar snelkoppelingen nodig heeft, kan beter naar een kleiner en goedkoper model kijken. Voor gebruikers die veel met hun pc werken, gamen, streamen of verschillende apparaten en programma’s bedienen, biedt de Stream Deck + XL echter zoveel mogelijkheden dat het apparaat al snel meer wordt dan alleen een extra accessoire.
Voor mij is de Stream Deck + XL daarmee een aanrader geworden. Als ik hem nu zelf zou moeten aanschaffen, zou ik nog steeds wachten op een goede aanbieding en een prijsalarm instellen op Tweakers. Maar dat ik hem inmiddels niet meer van mijn bureau zou willen missen, zegt misschien genoeg.
